تصور کنید در پایان یک روز طولانی و خستهکننده، بالاخره به تختخواب گرم و نرمتان پناه بردهاید. همه چراغها خاموش است، اما یک نور کوچک و درخشان مستقیماً به چشمان شما میتابد: صفحه نمایش گوشی هوشمندتان. بسیاری از ما عادت داریم آخرین دقایق بیداری را صرف چک کردن شبکههای اجتماعی یا خواندن اخبار کنیم، غافل از اینکه همین رفتار به ظاهر ساده، در حال بر هم زدن یکی از پیچیدهترین و حیاتیترین سیستمهای بیولوژیکی بدن ماست.
نوری که از صفحات دیجیتال ساطع میشود، فقط یک روشنایی معمولی نیست؛ این نور حاوی طول موجهای کوتاهی به نام «نور آبی» است که مغز ما آن را به عنوان سیگنال «روز و بیداری» تفسیر میکند. نمایندگی تشک رویال در این مقاله، قرار است به عمق این موضوع نفوذ کند و ببینیم که چگونه تکنولوژی مدرن، ساعت بیولوژیک ما را فریب میدهد و چه راهکارهایی وجود دارد تا بدون حذف کامل تکنولوژی، دوباره طعم یک خواب عمیق و باکیفیت را بچشیم.
ملاتونین با نور آبی نابود میشود!
برای اینکه بفهمیم نور آبی چه بلایی سر خواب ما میآورد، باید سری به اعماق مغز و غده کوچکی به نام «پینهآل» بزنیم. وظیفه اصلی این غده، ترشح هورمون ملاتونین است؛ این هورمون فقط در غیاب نور تولید می شود و به تمام سلولهای بدن خبر میدهد که وقت استراحت فرا رسیده است. در دنیای تکاملی ما، میلیونها سال تنها منبع نور آبی، خورشید بود. به همین دلیل، چشمان ما سنسورهای خاصی پیدا کردند که به محض دریافت نور آبی، سیگنالی به مغز میفرستند تا ترشح ملاتونین را متوقف کند و سطح هوشیاری را بالا ببرد.
مشکل بزرگ زندگی مدرن این است که صفحات LED گوشیها، تبلتها و لپتاپها، سرشار از این نور آبی هستند. وقتی شما در تاریکی شب به گوشی نگاه میکنید، سنسورهای چشم شما به مغز پیام میدهند که «خورشید طلوع کرده است!». در نتیجه، ترشح ملاتونین تا چندین ساعت به تأخیر میافتد. تحقیقات نشان داده است که حتی دو ساعت قرار گرفتن در معرض نور آبی در شب، میتواند سطح ملاتونین خون را تا ۹۰ درصد کاهش دهد. این یعنی حتی اگر بعد از کنار گذاشتن گوشی بلافاصله بخوابید، مغز شما هنوز در وضعیت هوشیاری قرار دارد.
طبق گفته مختصصین نمایندگی تشک رویال نور آبی نه تنها شروع خواب را به تأخیر میاندازد، بلکه ساختار خواب شما را هم تغییر میدهد.
خواب ما از چرخههای مختلفی تشکیل شده است، اما نور آبی باعث میشود که زمان ماندن در مرحله خواب عمیق به شدت کاهش یابد. به همین دلیل است که بعد از یک شب پر از گشتوگذار در اینترنت، حتی اگر ۸ ساعت هم بخوابید، صبح با احساس کوفتگی و خستگی مفرط بیدار میشوید؛ چرا که مغز شما فرصت کافی برای بازسازی خود را پیدا نکرده است.
نرسیدن به خواب عمیق و کاهش کیفیت خواب
تاثیر نور آبی فقط به هورمونها ختم نمیشود. یکی دیگر از جنبههای پرسرچ و نگرانکننده، پدیدهای به نام «خستگی دیجیتال چشم» است. نور آبی به دلیل طول موج کوتاه و انرژی بالایی که دارد، به راحتی در داخل چشم پخش میشود و باعث کاهش کنتراست و افزایش فشار به عضلات چشم میگردد. وقتی قبل از خواب با این فشار چشمی دست و پنجه نرم میکنید، بدن شما به جای رفتن به وضعیت آرامش، وارد وضعیت استرس فیزیکی میشود.
اما موضوع زمانی جدیتر میشود که به مرحله REM (حرکات سریع چشم) نگاه کنیم. مرحله REM بخشی از خواب است که در آن رویا میبینیم و اطلاعات روزانه در حافظه بلندمدت ما ثبت و پردازش میشوند. نور آبی باعث میشود که ورود به این مرحله کلیدی با اختلال مواجه شود. افرادی که قبل از خواب به شدت در معرض نور آبی هستند، معمولاً حافظه کوتاهمدت ضعیفتری دارند و در طول روز تمرکز خود را به سرعت از دست میدهند. این “از هم گسیختگی خواب” باعث میشود که مغز نتواند سموم تولید شده در طول روز را به طور موثر دفع کند.
بیشتر بخوانید : بررسی بهترین روش های درمان و حل مشکل بی خوابی!
علاوه بر این، باید به جنبه روانی محتوایی که همراه با نور آبی دریافت میکنیم نیز توجه کرد. ما معمولاً با گوشی فقط نور دریافت نمیکنیم، بلکه در حال پردازش اطلاعات هیجانی، اخبار استرسزا یا مقایسههای اجتماعی هستیم. این ترکیبِ «نور آبی محرک» و «محتوای درگیرکننده مغز»، یک بمب ساعتی برای سیستم عصبی است.
تاثیر کالای خواب بر کیفیت خواب:
علاوه بر نور آبی، کالای خواب نامناسب نیز تا حد زیادی باعث افت کیفیت خواب میشود. بیدار شدن ناگهانی در شب، بالا رفتن دمای بدن ، کمر درد و … همگی از عوارض کالای خواب نامناسب و بی کیفیت هستند.
یک کالای خواب استاندارد، فراتر از یک روکش نرم یا بالش زیباست. ستون فقرات شما در طول روز فشارهای زیادی را تحمل میکند و شب تنها فرصتی است که مهرهها باید در وضعیت خنثی و بدون فشار قرار بگیرند. اگر بستر خواب شما نتواند از قوسهای طبیعی بدن حمایت کند، نه تنها دچار گرفتگی عضلانی میشوید، بلکه در درازمدت با آسیبهای جدی در ناحیه گردن و کمر مواجه خواهید شد.
در این میان، کسانی که از مشکلات ستون فقرات رنج میبرند، حساسیت بیشتری را تجربه میکنند. انتخاب یک تشک طبی برای دیسک کمر، کلیدیترین تصمیمی است که این افراد باید اتخاذ کنند. این نوع تشکها با توزیع یکنواخت وزن بدن و جلوگیری از فرو رفتن بیش از حد در نقاط ثقل (مثل باسن و شانهها)، فشار را از روی مهرههای آسیبدیده برمیدارند و اجازه میدهند عضلات اطراف دیسک به آرامش کامل برسند. یک تشک طبی استاندارد با فراهم کردن سطح اتکای مناسب، اجازه میدهد جریان خون به بهترین شکل در بدن برقرار شود و شما صبحی بدون کرختی و درد را آغاز کنید.
اگر شما هم به دنبال پایانی برای شبهای ناآرام و دردهای صبحگاهی هستید، وقت آن رسیده که به سلامت خود اهمیت بدهید. ما در مجموعه خود، با درک دقیق آناتومی بدن و با بهرهگیری از جدیدترین تکنولوژیهای روز دنیا، مجموعهای از بهترین و استانداردترین کالاهای خواب را گردآوری کردهایم. برای دریافت مشاوره رایگان میتوانید همین حالا با شماره های درج شده در سایت تماس بگیرید.
بهترین راه حل برای کم کردن تاثیر نور آبی چیست؟
حالا که از خطرات نور آبی مطلع شدیم، آیا باید تمام وسایل دیجیتال را دور بیندازیم؟ قطعاً خیر. راه حل در مدیریت هوشمندانه نور نهفته است. اولین و موثرترین راهکار، رعایت قانون «ساعت طلایی» است. سعی کنید حداقل ۶۰ تا ۹۰ دقیقه قبل از خواب، تمام صفحات نمایش را خاموش کنید. در این مدت میتوانید به سراغ فعالیتهای آنالوگ بروید.
اگر به هر دلیلی مجبور هستید شبها با سیستمهای دیجیتال کار کنید، از فیلترهای نرمافزاری استفاده کنید. اکثر گوشیهای مدرن دارای سیستمی به نام “Night Shift” یا “Blue Light Filter” هستند که رنگ صفحه را به سمت تناژهای گرم و نارنجی میبرد. این کار شدت نور آبی را کم میکند، اما به یاد داشته باشید که فیلترهای نرمافزاری ۱۰۰ درصد نور آبی را حذف نمیکنند و همچنان درخشندگی صفحه میتواند بر مغز تاثیر بگذارد. استفاده از عینکهای بلوکات نیز یک گزینه محبوب است که میتواند تا حد زیادی از ورود طول موجهای مخرب به چشم جلوگیری کند.
بیشتر بخوانید : عوارض بی خوابی بر سیستم ایمنی بدن
یک نکته بسیار حیاتی که اغلب نادیده گرفته میشود، نور محیطی خانه است. لامپهای کممصرف LED و فلورسنت که نوری کاملاً سفید و سرد دارند، منبع بزرگ نور آبی در محیط خانه هستند. جایگزین کردن آنها با لامپهای با نور گرم (آفتابی) در اتاق خواب و پذیرایی، به مغز کمک میکند تا از ساعت ۹ شب به بعد، فرآیند تولید ملاتونین را آغاز کند. همچنین، سعی کنید در طول روز، به ویژه در ساعات اولیه صبح، تا جای ممکن در معرض نور طبیعی خورشید قرار بگیرید.
تاثیر نور گوشی برکیفیت خواب:
نور آبی یکی از بزرگترین چالشهای سلامت در عصر دیجیتال است که به شکلی نامرئی، کیفیت زندگی ما را تحت تاثیر قرار داده است. اگرچه تکنولوژی به ما امکانات بیشماری داده، اما بهای آن نباید از دست رفتن آرامش و سلامت مغز ما باشد. ما آموختیم که نور آبی با سرکوب ملاتونین و اختلال در مراحل عمیق خواب، نه تنها باعث خستگی میشود، بلکه بر حافظه و سلامت روان ما نیز اثر میگذارد.
با این حال، با ابزارهایی مثل فیلترهای نوری، استفاده از عینکهای مخصوص و مهمتر از همه، ایجاد یک روتین بدون صفحه نمایش قبل از خواب، میتوانیم دوباره افسار ساعت بیولوژیک خود را به دست بگیریم. فراموش نکنید که خواب باکیفیت، زیربنای تمام موفقیتهای روزانه شماست؛ پس امشب به جای پیمایش بیپایان در دنیای مجازی، به چشمان و مغزتان فرصت بدهید تا در تاریکی مطلق، دوباره خود را بازسازی کنند. بدن شما بابت این انتخاب، با انرژی و نشاطِ صبح فردا، از شما قدردانی خواهد کرد.