بسیاری از خانمها در روزهای نزدیک به قاعدگی یا در طول آن، تجربههای مشابهی دارند: غلت زدنهای بیپایان در تختخواب، بیدار شدنهای مکرر در میانه شب و احساس خستگی مفرط در طول روز. شاید در نگاه اول تصور کنید که این فقط به خاطر دردهای شکمی یا کمردرد است، اما واقعیت بسیار پیچیدهتر و علمیتر از این حرفهاست.
بدن زن در طول یک ماه، یک سفر هورمونی پرفراز و نشیب را طی میکند که نه تنها بر خلقخو و اشتها، بلکه به طور مستقیم بر “معماری خواب” او تاثیر میگذارد. در واقع، مغز و هورمونها در یک همکاری نزدیک، ریتم شبانهروزی بدن را مدیریت میکنند و هرگونه نوسان در این هورمونها میتواند مانند یک پارازیت، سیگنالهای خواب را مختل کند. نمایندگی تشک رویال در این مقاله، به بررسی تاثیر تغییرات هورمونی قاعدگی میپردازد و همچنین اینکه چگونه میتوان با وجود این تغییرات، خوابی آرام و باکیفیت را تجربه کرد.
نوسانات استروژن و پروژسترون
برای درک علت اختلالات خواب، ابتدا باید به بررسی تاثیر تغییرات هورمونی قاعدگی یعنی “استروژن” و “پروژسترون” بپردازیم. در نیمه دوم چرخه قاعدگی (فاز لوتئال)، سطح پروژسترون به شدت بالا میرود. پروژسترون در واقع یک هورمون آرامبخش طبیعی است که خاصیت خوابآوری دارد. اما مشکل دقیقاً چند روز قبل از شروع خونریزی آغاز میشود؛ زمانی که سطح این دو هورمون به ناگهان سقوط میکند تا دیواره رحم ریزش کند. این افت ناگهانی، بدن را در یک وضعیت شوک هورمونی قرار میدهد که نتیجهاش بیداریهای مکرر و کاهش کیفیت خواب عمیق است.
یکی از جنبههای علمی و کمتر شنیده شده در این بخش، تاثیر این هورمونها بر “دمای مرکزی بدن” است. پروژسترون باعث بالا رفتن دمای بدن به میزان حدود ۰.۵ درجه سانتیگراد میشود. شاید این عدد کوچک به نظر برسد، اما برای مغز که برای ورود به مرحله خواب عمیق نیاز دارد دمای بدن را پایین بیاورد، یک چالش بزرگ محسوب میشود. وقتی دمای بدن شما در نیمه دوم چرخه بالا میماند، مغز سیگنالهای متناقضی دریافت میکند. شما ممکن است احساس گرما کنید، دچار تعریق شبانه شوید و در نتیجه، خواب شما سبکتر شود.
بیشتر بخوانید : بررسی بهترین پوزیشن خواب در زمان عادت ماهیانه
علاوه بر این، افت استروژن بر ترشح “ملاتونین” (هورمون تنظیمکننده خواب) و “سروتونین” (هورمون شادی و آرامش) نیز تاثیر منفی میگذارد. کاهش سروتونین نه تنها باعث بداخلاقی و ولع خوردن شیرینی میشود، بلکه فرآیند ورود به خواب REM (مرحلهای که در آن رویا میبینیم و مغز بازیابی میشود) را مختل میکند.
سندروم پیش از قاعدگی (PMS) و اضطراب شبانه
تاثیر قاعدگی بر خواب فقط به دمای بدن و افت هورمونی محدود نمیشود؛ جنبههای روانی و خلقی نیز نقش بسیار پررنگی ایفا میکنند. سندروم پیش از قاعدگی یا همان PMS معروف، با طیف وسیعی از علائم از جمله اضطراب، تحریکپذیری و افکار مزاحم همراه است. طبق بررسی تاثیر تغییرات هورمونی قاعدگی بر الگوی خواب در شبهای نزدیک به قاعدگی، فعالیت آمیگدال (مرکز پردازش ترس و احساسات در مغز) به دلیل تغییرات هورمونی افزایش مییابد. این موضوع باعث میشود که مسائل ساده روزمره در نظر شما بزرگ جلوه کنند و وقتی سر بر بالین میگذارید، به جای خوابیدن، غرق در افکار اضطرابآور شوید.
نکته جالب اینجاست که بین خواب و PMS یک رابطه دوطرفه وجود دارد. تغییرات هورمونی باعث بیخوابی میشوند و خودِ کمخوابی، شدت علائم PMS مثل نفخ و دردهای شکمی را چندین برابر میکند. وقتی کمخواب هستید، آستانه تحمل درد در بدن شما پایین میآید؛ یعنی دردی که در حالت عادی قابل تحمل بود، در شبهای بیخوابی به یک عذاب بزرگ تبدیل میشود. همچنین، کمبود خواب باعث بالا رفتن سطح “کورتیزول” (هورمون استرس) در بدن میشود که خود دشمن اصلی تعادل پریود است.
اگر به دنبال این هستید که در این روزهای حساس، حال و هوای بهتری داشته باشید و بدنتان را در آغوشی نرم و مهندسی شده رها کنید، انتخاب یک تشک اصولی حرف اول را میزند. کارخانه تشک رویال دولت آباد با بهرهگیری از تکنولوژیهای روز و متریال ضدحساسیت، دقیقاً همان تکیهگاهی هستند که بدن در دوران قاعدگی به آن نیاز دارد تا فشار از روی مهرههای کمر برداشته شود و خوابی عمیقتر حاصل گردد.
تاثیر عوامل محیطی بر بیخوابی های شبانه
در کنار تمام مسائل هورمونی، نباید فراموش کرد که قاعدگی با تغییرات فیزیکی ملموسی همراه است. نفخ شکم، کمردردهای انقباضی و حساسیت مفاصل باعث میشوند که پیدا کردن یک وضعیت مناسب برای خواب به یک چالش جدی تبدیل شود. بسیاری از خانمها در این دوران به دلیل کمردرد مدام جابهجا میشوند. اینجاست که نقش “کالای خواب” از یک وسیله ساده به یک ابزار درمانی ارتقا پیدا میکند. کیفیت تشک و بالشی که روی آن استراحت میکنید، مستقیماً بر میزان فشاری که به رحم و ستون فقرات وارد میشود تاثیر دارد.
بیشتر بخوانید : رابطه بین کم خونی و اختلالات خواب
در طول دوران پریود، عضلات ناحیه لگن و کمر تحت فشار انقباضات رحمی هستند. اگر تشک شما بیش از حد نرم باشد، بدن در آن غرق شده و فشار روی گودی کمر بیشتر میشود. اگر هم بیش از حد سفت باشد، نقاط فشار (مثل لگن و شانه) به درستی حمایت نمیشوند و درد تشدید میشود. یک کالای خواب استاندارد و باکیفیت میتواند با توزیع یکنواخت وزن بدن، از فشار مضاعف بر ناحیه شکم و کمر بکاهد و به عضلات اجازه دهد که در وضعیت ریلکسیشن کامل قرار بگیرند. این موضوع نه تنها به کاهش درد فیزیکی کمک میکند، بلکه به دلیل ایجاد حس امنیت و راحتی، سطح اضطراب ذهنی را هم پایین میآورد.
نقش خواب کافی در تعادل هورمونی زنان:
تغییرات هورمونی قاعدگی بخشی جداییناپذیر از طبیعت و سلامت زنان است، اما این به آن معنا نیست که باید تسلیم بیخوابیهای ناشی از آن شد. همانطور که دیدیم، افت پروژسترون، بالا رفتن دمای بدن و نوسانات خلقخو دست به دست هم میدهند تا شبهای ما را ناآرام کنند. اما با درک این فرآیندها و انجام اقداماتی ساده ولی موثر، میتوان این مسیر را هموار کرد.
از تنظیم دمای اتاق و کاهش مصرف کافئین در روزهای نزدیک به پریود گرفته، تا انتخاب یک تشک استاندارد مانند تشک رویال که حمایت فیزیکی لازم را از بدن خسته شما به عمل آورد؛ همگی راهکارهایی هستند که کیفیت زندگی شما را ارتقا میدهند. به یاد داشته باشید که مراقبت از خود در این دوران، یک انتخاب نیست بلکه یک ضرورت است. با احترام به نیازهای بدنتان و فراهم کردن محیطی آرام و استاندارد برای خواب، میتوانید حتی در دل طوفانهای هورمونی، خوابی شیرین و آرام را تجربه کنید.